Indian Agriculture 2047 | 2047 నాటికి భారతదేశాన్ని అభివృద్ధి చెందిన దేశంగా (Viksit Bharat) మార్చాలన్న కేంద్ర ప్రభుత్వ దార్శనికతలో వ్యవసాయ రంగం కీలక పాత్ర పోషించనుందని తాజా ఆర్థిక సర్వే (Economic Survey 2026) స్పష్టం చేసింది. ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో వ్యవసాయం స్థిరమైన వృద్ధిని నమోదు చేసినప్పటికీ, ఉత్పాదకత లోపాలు, వాతావరణ మార్పు ప్రభావాలు, నిర్మాణాత్మక సమస్యలు ఇంకా పరిష్కారం కావాల్సినవిగా ఉన్నాయని సర్వే హెచ్చరించింది. భారతదేశ గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థకు వెన్నెముకైన వ్యవసాయం, సమ్మిళిత వృద్ధి సాధించడంలో మరియు కోట్లాది మంది రైతుల జీవనోపాధిని మెరుగుపరచడంలో కేంద్రబిందువుగా ఉంటుందని సర్వే పేర్కొంది.

అంకెల్లో వ్యవసాయం: దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు ఊతం

భారతదేశ జాతీయ ఆదాయంలో దాదాపు 20 శాతం వాటా వ్యవసాయానిదే. విచిత్రమేమిటంటే, దేశంలోని 46.1 శాతం శ్రామిక శక్తి ఇప్పటికీ ఈ రంగంపైనే ఆధారపడి జీవిస్తోంది. గత ఐదేళ్లలో స్థిర ధరల వద్ద సగటున 4.4 శాతం వార్షిక వృద్ధి రేటును నమోదు చేయడం విశేషం. ముఖ్యంగా పశుసంవర్ధక, మత్స్య రంగాలు ఈ వృద్ధిలో అగ్రగామిగా ఉన్నాయి.

ఉత్పాదకత పెరగాలి.. ప్రపంచంతో పోటీ పడాలి!

భారత వ్యవసాయ వృద్ధి ప్రపంచ సగటు (2.9%) కంటే ఎక్కువగా ఉన్నప్పటికీ, ఉత్పాదకత విషయంలో మనం వెనుకబడే ఉన్నాం. తృణధాన్యాలు, మొక్కజొన్న, సోయాబీన్, పప్పుధాన్యాల దిగుబడి అంతర్జాతీయ సగటుతో పోలిస్తే తక్కువగా ఉంది. ఈ ‘ఉత్పాదకత అంతరాన్ని’ పూరించడం ఇప్పుడు అత్యంత ఆవశ్యకం.

ఎదురవుతున్న ప్రధాన సవాళ్లు ఇవే:

• వాతావరణ మార్పులు: అస్థిరమైన వర్షపాతం, పెరుగుతున్న ఉష్ణోగ్రతలు పంట దిగుబడిపై తీవ్ర ప్రభావం చూపుతున్నాయి.
• నీటి కొరత: సాగునీటి విస్తీర్ణం 55.8 శాతానికి పెరిగినప్పటికీ, రాష్ట్రాల మధ్య అసమానతలు ఉన్నాయి. వరికి 67 శాతం నీటి లభ్యత ఉంటే, చిరుధాన్యాలకు 15 శాతం కంటే తక్కువే ఉంది.
• ఎరువుల అసమతుల్యత: నత్రజని ఎరువుల వాడకం మితిమీరిపోవడం వల్ల నేల ఆరోగ్యం దెబ్బతింటోంది. ఎరువుల వినియోగంలో శాస్త్రీయత అవసరం.
• చిన్న కమతాలు: చిన్న భూమి విస్తీర్ణం వల్ల ఆధునిక యంత్రాల వినియోగం, మార్కెట్ ఏకీకరణ కష్టమవుతోంది.

మార్పు దిశగా అడుగులు: కీలక సంస్కరణలు

వ్యవసాయాన్ని లాభసాటిగా మార్చేందుకు ఆర్థిక సర్వే కొన్ని కీలక సూచనలు చేసింది:

1. డిజిటల్ విప్లవం: ‘డిజిటల్ అగ్రికల్చర్ మిషన్’ మరియు e-NAM ప్లాట్‌ఫారమ్ ద్వారా రైతులకు నేరుగా మార్కెట్ సౌకర్యం కల్పించడం.
2. FPOల బలోపేతం: రైతు ఉత్పత్తిదారుల సంఘాల (FPOs) ద్వారా చిన్న రైతులను ఏకం చేసి, వారికి సాంకేతికత మరియు రుణ సదుపాయం అందించడం.
3. పంట వైవిధ్యం: కేవలం వరి, గోధుమలకే పరిమితం కాకుండా ఉద్యానవన పంటలు, పప్పుధాన్యాల వైపు మొగ్గు చూపడం.
4. మౌలిక సదుపాయాలు: కోల్డ్ చైన్ లాజిస్టిక్స్ మరియు ఫుడ్ ప్రాసెసింగ్ రంగాల్లో ప్రైవేట్ పెట్టుబడులను ప్రోత్సహించడం.

అనుబంధ రంగాలే ఆశాకిరణాలు

పాడి పరిశ్రమ, కోళ్ల పెంపకం, మత్స్య రంగం గ్రామీణ ఆర్థిక వ్యవస్థను మార్చగలవు. అయితే, పాడి రంగంలో పశుగ్రాసం కొరతను తీర్చడం, మత్స్య రంగంలో ఎగుమతుల కోసం విలువ ఆధారిత ఉత్పత్తులను (Value Addition) తయారు చేయడంపై దృష్టి సారించాలి.

ముగింపు: “విక్షిత్ భారత్” సాధనలో రైతు కేవలం ఆహార ప్రదాత మాత్రమే కాదు, దేశ ఆర్థిక వృద్ధిలో కీలక భాగస్వామి. వాతావరణాన్ని తట్టుకునే సాంకేతికత (Climate-Resilient Tech), మెరుగైన మార్కెట్ అనుసంధానంతో భారత వ్యవసాయం కొత్త పుంతలు తొక్కనుంది.

మీరు ఏమనుకుంటున్నారు? వ్యవసాయ రంగంలో తేవాల్సిన మరిన్ని మార్పులపై మీ అభిప్రాయాలను కింద కామెంట్ రూపంలో తెలియజేయండి!

మరిన్ని వ్యవసాయ వార్తల కోసం ‘హరితమిత్ర’ను ఫాలో అవ్వండి.